Achteraf gezien had Hermans zijn woorden destijds – waarin boosheid en emotie zichtbaar om voorrang vochten – misschien zorgvuldiger moeten kiezen. Aan het eind van zijn chronologische overzicht van de kazernebesluitvorming gaf hij toe: “Met de kennis van nu had ik wellicht andere woorden gebruikt en andere accenten gelegd in de communicatie.” Hermans leek daarmee aan te geven zelf ook niet tevreden te zijn over zijn optreden rond de bekendmaking van de kazernelocatie, toen hij verongelijkt van leer trok. Een terechte constatering: niet volmondig, maar toch.

Zeewolde Liberaal vat dit maar op als een mini-mea culpa, waarmee dit deel van het kazernedossier kan worden afgesloten. Alle aandacht moet nu gaan naar het behartigen van de belangen van Zeewolde – hopelijk effectief en zonder bestuurlijk gehannes. Want verantwoordelijkheid nemen betekent ook: voor Zeewolde en haar inwoners het beste resultaat behalen uit een situatie die je misschien niet zelf hebt gekozen.

Het college van B&W hield publiekelijk de schijn op dat Defensie nog voor een keuze stond, terwijl Defensie zijn selectie voor de Spiekweglocatie al had bepaald. Ook de raad sprak in februari 2025 zijn voorkeur uit voor de locatie in Oosterwold en wilde bij de politiek in Den Haag invloed uitoefenen om voor die locatie te gaan, althans zo meenden Leefbaar Zeewolde en de ChristenUnie. Zeewolde Liberaal en de andere oppositiepartijen, VVD en CDA, stelden echter realistisch dat de gemeente die selectie van Defensie helemaal niet kan beïnvloeden, want over die selectie gaat alleen Defensie en niet de gemeente. “Oftewel, wij kunnen er van alles van vinden, maar wij gaan er niet over,” zo werd treffend door de oppositie vastgesteld. Zeewolde Liberaal sprak zich daarom in februari al uit tegen het uitspreken van een voorkeurslocatie, overigens zónder te weten dat die locatie door Defensie toen al was bepaald. En dat was wetenschap die het college van B&W sinds 14 februari dus al wél had.

Alle politieke partijen, Leefbaar Zeewolde en de ChristenUnie incluis, werden vervolgens maandenlang in de waan gelaten dat Defensie uit twee locaties zijn voorkeur zou bepalen. Leefbaar Zeewolde zette nota bene een kostbare “Niet Hier”-campagne op, gericht op de eigen bevolking, die dus – met de kennis van nu, dankzij de WOO-documenten – nutteloos blijkt te zijn geweest.

Wat vindt Zeewolde Liberaal – Als besluiten vanuit het Rijk tóch doorgaan en Zeewolde daar nadeel van ondervindt – of dat nu gaat over natuur, bereikbaarheid, veiligheid of ruimtelijke inpassing – dan zetten wij ons maximaal in om de schade te beperken én om adequate compensatie af te dwingen. Dat is onze inzet, zonder theater of loze beloftes. Niet roepen langs de zijlijn, maar doen wat binnen onze macht ligt. Want verantwoordelijkheid nemen betekent ook: het beste resultaat halen uit een situatie die je misschien niet zelf hebt gekozen.

Wat vindt Zeewolde Liberaal – Als besluiten vanuit het Rijk tóch doorgaan en Zeewolde daar nadeel van ondervindt – of dat nu gaat over natuur, bereikbaarheid, veiligheid of ruimtelijke inpassing – dan zetten wij ons maximaal in om de schade te beperken én om adequate compensatie af te dwingen. Dat is onze inzet, zonder theater of loze beloftes. Niet roepen langs de zijlijn, maar doen wat binnen onze macht ligt. Want verantwoordelijkheid nemen betekent ook: het beste resultaat halen uit een situatie die je misschien niet zelf hebt gekozen.

Zeewolde Liberaal heeft verslagen gekregen van twee bestuurlijke overleg bijeenkomsten; een die op 20 maart 2025 plaatsvond op de Kromhout Kazerne in Utrecht en een die op 21 oktober 2024 werd gehouden op het Flevolandse provinciehuis in Lelystad.

Informatie en afspraken over communicatie

In het overleg in Lelystad (2024) waarin Zeewolde bestuurlijk was vertegenwoordigd blijkt dat de gemeente Zeewolde een oproep deed om de agrarische families in het gebied spoedig en zorgvuldige te informeren. De afspraak werd gemaakt dat Defensie (bestuurlijk) contact zou opnemen met de gemeente Zeewolde om een zorgvuldige communicatiestrategie af te stemmen. Op 12 november 2024 in een Raadsbrief bevestigde B&W van Zeewolde de kazerne voorkeurslocaties Spiekweg en Oosterwold. B&W gaf aan de communicatie van Defensie zullen volgen en zelf geen proactieve communicatie over de kansrijke onderzoekslocaties te zullen voeren. B&W gaf aan te wachten totdat Defensie met informatie komt en daarbij te zullen aansluiten. In de communicatie van de gemeente zou altijd verwezen worden naar de officiële kanalen van Defensie, zo stelde B&W.

Op 20 maart 2025 werd keuze voor Spiekweg bekendgemaakt

Op 20 maart 2025 werd door de Staatsecretaris in een overleg met een delegatie uit Flevoland bekendgemaakt dat de Spiekweg de voorkeurslocatie wordt voor het versterken en concentreren van ondersteunende eenheden. Burgemeester Bram Harmsma die deel uitmaakte van de Flevolandse delegatie bracht naar voren dat de gemeente Zeewolde de locatie bij Oosterwold de voorkeur heeft, zodat de landbouwgrond bij de Spiekweg bespaard kan blijven. De opmerking lijkt voor kennisgeving aangenomen te zijn, want in het verslag komt locatie Oosterwold verder niet voor. Locatie Spiekweg wel. De provincie Flevoland was blij met de keuze voor Flevoland en bood planologische ondersteuning aan. Wel was een goede verkeerskundige studie nodig. Ook voor de provincie is communicatie met de agrariers aan de Spiekweg belangrijk; zij moeten tijdig worden geïnformeerd dat zij naast een compensatie ook worden begeleid bij het verplaatsen. De staatssecretaris gaf aan dat met de te verplaatsen agrariërs contact wordt opgenomen op het moment waarop het besluit (door het Kabinet) wordt genomen.

Afgesproken wordt dat Defensie ervoor zal zorgen dat de agrariërs rond de Spiekweg tijdig worden geïnformeerd over de plannen van Defensie en de consequenties daarvan. Dat moment was er op 23 mei 2025, toen het Kabinet de keuze voor de voorkeurslocatie Spiekweg met een besluit bekrachtigde en bekendmaakte.

B&W van Zeewolde was dus terdege op de hoogte van de keuze voor de Spiekweg maar hield naar buiten toe de indruk hoog dat er twee locaties in beeld waren voor de kazerne: Spiekweg én Oosterwold. Op 6 mei, voor de microfoon van Lokale Omroep Zeewolde, zei burgemeester Harmsma doelend op zijn gesprek met de staatsecretaris: “Het is bekend geworden dat Zeewolde dat (de locatie van de kazerne) wordt. Er zijn twee voorkeurslocaties bekendgemaakt. Die worden onderbouwd.” Maar op dat moment was de burgemeester al op de hoogte van de keuze van Defensie: Spiekweg.

Toneel en politiek theater

Heel opmerkelijk is dan ook de reactie van wethouder Helmut Hermans die op 22 mei per ongeluk – want het besluit werd pas daags erna bekendgemaakt – een persbericht liet verspreiden waarin hij verrassing over het besluit (van de dag erop) veinsde. Op 23 mei voor de microfoon van Lokale Omroep Zeewolde toonde Hermans gespeelde boosheid: “We zijn niet gehoord. Sterker nog, we zijn compleet buitenspel gezet.” Hij noemde het besluit onbegrijpelijk en zelfs onfatsoenlijk. Hij had bovenal nog nooit contact gehad met de staatssecretaris, foeterde hij.

Allemaal toneel en politiek theater, zo blijkt uit de WOO stukken. B&W was wel degelijk door Defensie gehoord en zeker niet buitenspel gezet want met Defensie was de afspraak gemaakt om – via de bestuurlijke lijn, dat is wethouder Helmut Hermans – een zorgvuldige communicatiestrategie af te stemmen. Dat B&W allicht teleurgesteld was over de keuze voor de Spiekweg en niet voor Oosterwold, is begrijpelijk. Maar publiekelijk zo tekeergaan en je frustraties de vrije loop laten over de keuze die al twee maanden op je bureau ligt is – op zijn zachts gezegd –  verbijsterend. In plaats van de negatieve ‘Niet Hier’ pr-campagne gericht op de inwoners in Zeewolde, had Helmut Hermans er beter aan gedaan om namens B&W zijn voorkeur voor Oosterwold diplomatiek en effectief bij Defensie in Den Haag te lobbyen. Want aan smoesjes en preken voor eigen parochie hebben we in het belang van Zeewolde niets, aan daadkracht des te meer.

Standpunt Zeewolde Liberaal – Zeewolde Liberaal is binnen haar democratische mogelijkheden en wettelijke positie tegen alles wat op welke manier dan ook nadelig uitpakt voor Zeewolde. Wij verzetten ons tegen besluitvorming die over de hoofden van onze gemeente heen gaat, zonder dat Zeewolde en de belangen van onze gemeente daarin serieus worden meegenomen. Als besluiten buiten onze invloedssfeer—bijvoorbeeld van het Rijk of Defensie—toch worden uitgevoerd en negatieve gevolgen hebben voor onze gemeente, dan doen wij er alles aan om die gevolgen te minimaliseren voor onze inwoners, het lokale bedrijfsleven en bezoekers. Tegelijkertijd streven we naar maximale compensatie, in welke vorm dan ook. Dat is voor ons geen loze kretolgie, maar een concrete inzet. Niet roepen vanaf de zijlijn, maar doen wat binnen onze invloed ligt. Want: voor of tegen zijn is alleen zinvol als je er ook daadwerkelijk iets aan kunt veranderen. Anders geef je mensen misschien wel een gevoel van strijdlust, maar zonder dat je het resultaat kunt waarmaken.
Wat ons betreft geldt: als er ontwikkelingen komen die Zeewolde raken—zoals een kazerne, uitbreiding van een luchthaven, of andere grootschalige rijksprojecten—dan moet onze gemeente er per saldo sterker en beter uitkomen. Dáár ligt onze verantwoordelijkheid. Dáár maken we ons hard voor.

Documenten

• Zeewolde zienswijze ontwerp (NPRD) (pdf, 3 MB)
• Bijlage 1 Mobiliteit (pdf, 244 KB)
• Bijlage 2 Impact op de omgeving (pdf, 211 KB)
• Bijlage 3 Onvolkomenheden in plan MER (pdf, 226 KB)
• Bijlage 4 Fouten in rapportages (pdf, 141 KB)

Het draait om de uitspraak van wethouder Helmut Hermans die op 23 mei stelde dat hij “nog nooit contact” had gehad met de staatssecretaris. Op de vraag van Zeewolde Liberaal geeft het college een merkwaardig antwoord, namelijk: “Bedoeld wordt met de uitspraak dat er geen contact is geweest, is dat er met deze contactmomenten niet de indruk is gewekt dat er geluisterd is naar de standpunten van Zeewolde, we voelen ons slecht gehoord.”

Maar de volledige uitspraak van Hermans was (bron: Lokale Omroep Zeewolde, 23 mei): “We krijgen hier een enorme opgave opgelegd waar we niet om gevraagd hebben. En dan wordt er niet eens rechtstreeks met ons gesproken. Ik heb nog nooit contact gehad met de staatssecretaris. Dat is, op zijn zachtst gezegd, verbijsterend.”

WOO-verzoek

Voor Zeewolde Liberaal is dit geen kwestie van woordspelletjes of politieke framing. Wij vinden dat bestuurders duidelijk en transparant moeten zijn over de communicatie met het Rijk – juist als het om zo’n ingrijpend dossier gaat als de voorgenomen komst van een kazerne. Om die reden hebben wij een WOO-verzoek (Wet open overheid) ingediend bij het ministerie van Defensie. Niet om te provoceren, maar om onze controlerende taak als raadsfractie in de Gemeenteraad van Zeewolde serieus te nemen. Wanneer er twijfel ontstaat over wat er wel of niet is gecommuniceerd, is het onze plicht daar helderheid over te krijgen – in het belang van de raad én van onze inwoners.

Laat één ding duidelijk zijn: Zeewolde Liberaal is niet tegen Defensie. Waar wij ons tegen verzetten is een besluitvorming die over de hoofden van onze gemeente heen gaat, zonder dat Zeewolde daarin serieus wordt meegenomen of gehoord.

Als besluiten vanuit het Rijk tóch doorgaan en Zeewolde daar nadeel van ondervindt – of dat nu gaat over natuur, bereikbaarheid, veiligheid of ruimtelijke inpassing – dan zetten wij ons maximaal in om de schade te beperken én om adequate compensatie af te dwingen. Dat is onze inzet, zonder theater of loze beloftes. Niet roepen langs de zijlijn, maar doen wat binnen onze macht ligt. Want verantwoordelijkheid nemen betekent ook: het beste resultaat halen uit een situatie die je misschien niet zelf hebt gekozen.

Zeewolde moet er per saldo op vooruitgaan – dat is voor ons het uitgangspunt. Of het nu gaat om een kazerne, infrastructuur, woningbouw of andere rijksprojecten: het belang van onze inwoners staat voorop. Dáár staan wij voor. Dáár blijven we ons voor inzetten.

1. Was het college op de hoogte van de randvoorwaarden en keuzecriteria die het Ministerie
   van Defensie hanteerde bij het selecteren van een voorkeurslocatie?
   Indien ja, waarom heeft het college dan publiekelijk aangegeven verrast te zijn door de uitkomst?
   Indien nee, op basis waarvan meende het college dan dat het keuzeproces onvoldoende transparant
   of voorspelbaar was?
2. Acht het college zichzelf beter in staat dan het ministerie om te beoordelen welke locatie
   het meest geschikt is voor de gewenste militaire voorzieningen?
   Graag ontvangen wij een toelichting op de eventuele gronden waarop deze inschatting berust.
3. Op 6 mei 2025 gaf burgemeester Harmsma in een interview aan dat het college streeft naar
   een zorgvuldig communicatief proces waarin regie en transparantie centraal staan. Kan het
   college aangeven op welk moment en op welke wijze die regie is weggevallen, gelet op het verloop
   van de communicatie rondom het prematuur gepubliceerde bericht, en de herhaling daarvan op
   23 mei?
   Daarnaast vernamen wij in publieke uitingen sterke emotionele reacties namens het college. Hoe
   verhoudt zich dat tot de eerder uitgesproken wens tot zorgvuldigheid?
4. In de verklaring van 22 mei gaf het college aan dat het gepubliceerde bericht gebaseerd was
   op slechts één van de twee scenario’s. Kan het college ons inzicht geven in de tekst die voorbereid
   was voor het alternatieve scenario (de locatie Oosterwold)?
5. Op 6 mei 2025 verklaarde burgemeester Harmsma een gesprek te hebben gevoerd met
   staatssecretaris Tuinman, waarin namens Zeewolde standpunten zouden zijn gedeeld en
   waarin een “inkijkje” is verkregen. Wethouder Hermans stelde op 23 mei echter dat hij “nog
   nooit contact” had gehad met de staatssecretaris. Hoe verklaart het college deze ogenschijnlijk
   tegenstrijdige verklaringen vanuit zijn midden?
   Graag ontvangen wij opheldering over wie namens het college betrokken was bij contact met
   Defensie, wanneer deze gesprekken hebben plaatsgevonden en welke inhoudelijke punten daarbij zijn besproken (zie ook onze nog onbeantwoorde art. 25 vragen dd. 8 mei 2025).

Zeewolde Liberaal verzoekt het college vriendelijk doch dringend om de vragen afzonderlijk en met toelichting te beantwoorden, met het oog op een open en heldere bestuurlijke verantwoording richting raad en gemeenschap.